Si Cacai…masugid na pupil ng Maria Z. Bayya Elementary School

Si Cacai…masugid na pupil

ng Maria Z Bayya Elementary School

Ni Apolinario Villalobos

 

Si Caca, 6 na taong gulang ay anak ni Eke. Grade 1 siya sa Maria Z. Bayya Elementary School sa Carmen, Tacurong City. Nakita ko ang sarili k okay Cacai dahil sa kanyang sigasig sa pag-aaral. Ayaw niyang mapahiwalay sa kanya ang kanyang mga gamit pang-eskwela kahit pa sumasama sa kanyang nanay na si Eke na nag-oovernight sa bahay kung saan siya ay naglalaba at naglilinis. Hapon pa lang pagkatapos ng kanyang klase ay pumupunta na silang mag-ina sa bahay na kanyang pagtatrabahuhan. Si Eke ay civilian volunteer din sa Barangay Hall ng Carmen kaya pagkatapos ng duty pa lamang siya nakakapagdiskate ng “sideline” na paglilinis ng bahay at paglalaba. Magaling sa paglinis si Eke ng bahay kaya siya palagi ang tinatawagan ng kanyang kamag-anak na si Neneng upang magkaroon din ng extra income. Napag-alaman ko rin na bilang volunteer ay nagbabantay din siya ng Barangay Hall sa gabi.

 

Ayaw ni Cacai na iwanan ang kanyang mga gamit sa school dahil nag-aaral din siya sa gabi. Kahit pa ilang beses siyang sinabihan ng kanyang tatay na si Roy na mag-aabang ito sa gate ng school kinabukasan upang iabot ang kanyang bag, ayaw pa rin niyang pumayag. Isang beses ay sinagot daw niya ang kanyang tatay ng, “paano akong makakapag-aral kung iwanan ko ang bag ko?”. Dahil, sa sinabi ng niya ay hinayaan na lang siya na bitbitin ang kanyang bag kapag sumama kay Eke.

 

Sumasabay siya sa paggising ng kanyang nanay, 4:00AM ng umaga upang mag-ayos. Wala siyang reklamo kahit walang ulam sa almusal at tuyo ang baon sa eskwela. Kapag nagtrabaho si Eke sa bahay ng kanyang kamag-anak, kinabukasan ay nagmamagandang-loob naman ang kapatid nito na si Toto na ihatid si Cacai sa school 6:30AM pa lang. Nanggagaling pa sila sa President Quirino na mahigit sampung kilometro ang layo sa school. Ang bahay naman nina Cacai ay pwedeng lakarin mula sa school kaya pag-uwi niya sa hapon ay kasama na niya sa pag-uwi ang kanyang nakakatandang kapatid at sa bahay na sila nagkikita uli ni Eke na nakauwi na rin mula sa pinagtrabahuhan.

 

Nang ako ay sa kaparehong edad ni Cacai, nagkaroon ng sunog sa bayan namin. Nang magkatarantahan sa paglabas ng mga gamit sa bahay upang mailipat sa katapat na plaza, ang binitibit ko ay ang plastic bag na ang laman ay mga gamit ko sa eskwela. Ang mga binitbit naman ng mga kapatid ko ay mga damit nila. Dahil sa ginawa ko ay piningot ako ng aking ate. Minsan naman, may nagbirong classmate ko na nagtago ng mga gamit ko. Nang malaman ko kung sino ang nagtago na ang pangalan ay “Anselmo”,  hinabol ko siya ng panudsod ng damo na palaging kong dala bilang requirement upang makapaglinis kami sa assigned area naming sa bakuran ng eskwelahan. Noong nasa elementary ako, walang pwedeng makialam sa mga gamit ko sa eskwela kahit mga kapatid ko.

 

Pareho rin kami ni Cacai dahil kaya naming kumain ng kanin kahit walang ulam. Sana sa paglaki niya ay matuto rin siyang kumain ng tutong na sinabawan ng tubig at binudburan ng asin.

The Need to Relocate the Task Force Talakudong (Tacurong City)

The Need to Relocate the Task Force Talakudong (Tacurong City)

By Apolinario Villalobos

 

The Task Force Talakudong is currently located at the former “resort” area where a swimming pool is located within the Magsaysay Park facing the Alunan highway which poses a danger for the city. Military outposts are among the primary targets of unfriendly elements that would like to sow destruction as part of their operation. In this regard, the location of the military outpost definitely poses a danger to the whole city even if only a couple of guided missiles are directed to it, especially, because the City Hall is just a few meters from it.

 

In the past, the former Philippine Constabulary (PC) had a headquarters in Isulan until the said AFP branch was converted into the Philippine National Police (PNP). The location was strategic, considering that it was located in the middle of the “danger zone” that today, still  include Esperanza, Bagumbayan, Tacurong, President Quirino, Lambayong and Tantangan. Esperanza and Bagumbayan are at the foot of Mt. Daguma; Lambayong and President Quirino are adjacent to Ligwasan Marsh; and Tantangan is located at the foothills near Columbio. On the other hand, Tacurong being at the center of all these, still serve as the evacuation center.

 

Another important reason why the Task Force Talakudong should be located is the need for a much bigger area that could accommodate an expanded contingent and additional equipment which is very necessary. The current location is obviously inadequate for such scheme. My suggestion is its relocation outside the heavily populated downtown area where the City Hall is also located, and not outside the city periphery or at the very least in a boundary area with another town where the AFP deems appropriate. It should be noted that both the Ligwasan Marsh and the Daguma mountain ranges though charted, are not completely protected from unfriendly elements. They have been known as lairs of rebels and bandits, if I have to be frank about it. Though the once considered as “rebels” , except the NPA, are now in good terms with the Duterte government, the rest are  viewed as bandits and terrorists. And, their infiltration of the friendly groups is very possible.

 

The unrest today is obviously political, not religious, as the latter is just being used by the ambitious groups for their selfish motives. There is a peaceful co-existence among Christians and Muslims in the area, and that cannot be doubted. Again, the problem could arise if the so-called infiltration which is a terroristic strategy would be employed. There is much to be learned from the Marawi tragedy in this regard. It is high time that the Armed Forces of the Philippines should give the issue on the Task Force Talakudong a serious attention. The current seemingly “peaceful” situation in southern Mindanao should not be taken for granted.

Ang Masisipag na Biyahera ng mga Gulay at ang Matiyagang Arkabalista ng Tacurong na si Melvin Duque

Ang Masisipag na Biyahera ng mga Gulay

At ang Matiyagang Arkabalista ng Tacurong na si Melvin Duque

Ni Apolinario Villalobos

 

Sa isang bahagi ng kalye na papasok sa Apilado subdivision ng Tacurong city, natagpuan ko ang isang maliit na bagsakan ng mga gulay mula sa Takub na bahagi na ng South Cotabato, isang bulubunduking barangay. Ang ibang biyahera ay mula sa Kulaman, Tantangan, Buluan, at President Quirino. Napansin ko rin sa bahaging yon ang isang taong may nakakuwentas na ID ng city government, at napag-alaman kong arkabalista pala…si Melvin Duque.

 

Maagap sa pagbigay ng tiket si Melvin pagkatapos niyang bilangin ang mga nakasakong gulay ng mga biyaherang lahat ay kilala na niya. May kasama pang ngiti kung siya ay magbigay ng tiket kaya kahit kararating lang ng mga binibigyan niya ay wala silang reklamo. Maaga pa lang ay nakaabang na si Melvin at kahit tirik na ang araw ay matiyaga pa rin siyang nag-aabang ng mga darating. Dahil walang sombrero, ang pananggalang niya sa init ng araw ay ang kanyang sweat shirt. Hindi siya umaalis sa kanyang “teritoryo” hangga’t may dumarating pang mga biyahera.

 

Maliit lang ang kinikita ng mga biyahera ayon sa isang nakausap ko. Ang ilan sa kanila ay mismong mga nagtanim ng kanilang paninda. Ang iba naman ay namamakyaw ng mga gulay mula sa mga magsasakang ayaw bumaba sa mga palengke upang magbenta. Karamihan din sa kanila ay mga babae dahil ang mga asawa daw nila ay naiiwan upang magtrabaho sa bukid.

 

Si Melvin at ang mga biyahera ay mga nakalimutan nating mga haligi ng ating ekonomiya….mga bayani. Kung walang mga biyaherang nagtitiyagang maghakot ng mga gulay sa pamilihan kahit kaunti lang ang kikitain, wala tayong mabibiling natitingi o retailed sa mga palengke. At, kung walang matiyagang arkabalista tulad ni Melvin, walang malilikon na direktang buwis ang lokal na pamahalaan upang maipatupad nito ang mga programa at may maipangsahod sa mga empleyado at opisyal ng bayan. Karapat-dapat sila sa ating paghanga at paggalang, na ang tiyaga at kasipagan ay dapat tularan.

Lorna at Vanni Quimpo…magpuputo at magtuturon ng Tacurong

Lorna at Vanni Quimpo

…magpuputo at magtuturon ng Tacurong

Ni Apolinario Villalobos

 

Nakilala ko sina Vanni at Lorna nang minsang kumain ako ng puto na tinitinda nila, napakamura sa halagang Php5 bawa’t isa. Tinikman ko rin ang turon na Php5 ang dalawang piraso. Dahil nasarapan ako, nakakahiya mang i-reveal, nakaubos ako ng 7 puto at 8 turon! Nang time na yon ay napilitan akong uminom ng softdrink na ang halaga naman ay Php10 dahil wala silang mineral water at ayokong mabulunan sa harap nila, dahil lalong nakakahiya. Sa pagkain ko nga lang ng marami nilang paninda ay manghang-mangha sila. Tanghalian ko na ang nilantakan kong pagkain dahil feeling bundat na ako.

 

Ang puto na natikman ko ay talagang gawa sa purong bigas, hindi malagkit. Tama lang din ang tamis kaya siguro hindi ako naumay, tuloy nakabubos ako ng 7 piraso. Ang turon naman ay may halong langka at ang wrapper ay napakalutong! Ang nakakatuwa pa ay hantad ang ginagawang pagluto ng mag-asawa, mula sa pagtimpla ng giniling sa bigas para ilutong puto, at ang deep-fry ng turon. Wala silang trade secret. Pati nga ang tulugan nila ay hantad din kaya na-touch ako sa pagsisikap nila. Tiyempo namang may natanggap akong donation mula sa isang viewer na taga-Koronadal, at para sana sa mga kaibigan ko sa Baseco Compound (Tondo), pero pinagamit ko na muna sa kanila para pambili ng dagdag na trapal para sa “kusina” nila dahil magtatag-ulan na.

 

Sa kuwentuhan namin, nalaman kong naigagapang ng mag-asawa ang pag-aaral ng kanilang mga anak sa pagtinda ng turon at puto sa loob ng mahigit sampung taon mula nang dumating sila mula sa Iloilo. Dahil sa hindi mabawasan at nadadagdagan pang obligasyon, hindi sila nagkaroon ng pagkakataong makapagpundar ng tirahan o nakakapamasyal man lang.

 

Ang puwesto nila ay inamin nilang “iskwat” lamang at alam nilang ano mang oras ay mapapaalis sila kaya ang mga materyales na ginamit nila ay pang-temporary lamang upang madaling baklasin. Bumilib ako sa kanila dahil may dangal sila kahit nang-iiskwat lamang upang kumita, hindi tulad ng ibang iskwater na kailangan pang pakiusapan upang umalis sa iniskwatang lupa…at hihingi pa ng pera!

 

Dalawang anak nila ang may trabaho na, subalit ang dalawang nakakabata ay nag-aaral pa. Tabi-tabi sila sa pagtulog sa isang papag na ang dingding ay pinagtagpi-tagping yero at trapal. Ang lutuan nilang kawa ay nakapatong sa isang lutuan na ginagatungan ng mga hininging basurang papel sa isang opisina. Kung minsan ay nakakabili si Vanni ng ilang sakong bao ng niyog (coconut shell) sa palengke.

 

Si Lorna ay hindi puwedeng magluto dahil operado ang kanyang mga mata kaya hanggang sa pagtinda na lamang siya. Si Vanni ang namimili ng mga iluluto, madaling araw pa lang. Inamin ng mag-asawa na kahit mahigit sampung taon na sila sa lunsod ay hindi sila gaanong nakakapamasyal dahil ang buong panahon nila ay ginugugol sa pagtitinda. Ayon kay Vanni, napakalaking kawalan nila kapag hindi sila nakapagtinda sa loob ng isang araw.

 

Kahit hirap sila sa buhay, pinipilit ng mag-asawang mapagtapos ang dalawa pa nilang anak ng senior high school man lang dahil edukasyon lamang daw ang kaya nilang maipamana sa kanilang mga anak.

 

Lagrimas Pamposa…the Unsung Intellectual of Tacurong City

Lagrimas Pamposa….the unsung

Intellectual of Tacurong City

by Apolinario Villalobos

 

Her family arrived from Passi Iloilo to settle in Tacurong city in 1951, particularly in a corner lot of what is Malvar St. today, but which was sold not long after they settled for good in what is now the barangay of New Passi. She finished her Grades 1 to 4 in Tacurong Elementary School, today, Tacurong Pilot School. She was in Grade 5 when they transferred to New Passi Elementary School, today, Elisa P. Bernardo Elementary School, and which during the time had a 10-room building including the office of the principal who was Pio Sustiguer at the time. When she graduated (1955-56), she was the class valedictorian. As she could recall, when Mr. Sustiguer was transferred to the Rajah Muda Elementary School, Mr. Aguacity took over his post as Head Teacher. Those who spearheaded the school later were Elsa Bernardo and her husband, Jaime Tolentino. Ms. Pamposa also recalled Mrs. Emma Bernardo, as among the teachers during her time.

 

In high school she entered the then, parochial school of Notre Dame for Girls where she graduated also, as valedictorian, while their salutatorian was Azucena Hojilla. Their honorable mention was Florinda Pabunsan, who is now the College Dean of the Quezon Colleges of Tacurong City.

 

For her college education, Ms. Pamposa entered the Notre Dame of Marbel, today, Notre Dame of Marbel University. She took Bachelor of Sciend in Elementary Education and was again the class valedictorian when she graduated in 1966. The salutatorian was Leonor Palabrica Arzagon-Pagunsan, and who later taught at Notre Dame of Tacurong Boys’ Department, and during the latter part of her career, went back to Notre Dame of Marbel as President.

 

After her graduation, Ms. Pamposa went back home to New Passi in 1966 to teach Grade Four in her alma mater and later transferred to Baras Elementary School. Before her retirement age, she tried her luck in Cavite where she found job as Principal of the Basic Education at Southern Luzon College which has been integrated later into the AMA Education System. She left the school in April 16, 2016.

 

After a short rest, she was urged by their class salutatorian, Florinda Pabustan to join the Quezon Colleges of Tacurong City, formerly, Lyceum of Southern Philippines, and where she was the College Dean. Ms. Pamposa was given a post as BSEEd Chairperson.

 

Today, Ms. Pamposa lives with a niece in her home along the main road of New Passi. She commutes every day from her home to Quezon Colleges in the city, early in the morning and back home late in the afternoon. When I met her for an interview, she doesn’t look her age of 71 as she spritely moves around. Amazingly, she still receives an invitation or two from educational institutions to be part of their teaching force, an indication that to date, those who know her still acknowledge her intelligence. She confided that she never stops her learning endeavor every time there is an opportunity that comes her way….despite her being in a barrio and her age!

Lagrimas

 

Lorna at Vanni Quimpo…magpuputo at magtuturon ng Tacurong

Lorna at Vanni Quimpo

…magpuputo at magtuturon ng Tacurong

Ni Apolinario Villalobos

 

Nakilala ko sina Vanni at Lorna nang minsang kumain ako ng puto na tinitinda nila, napakamura sa halagang Php5 bawa’t isa. Tinikman ko rin ang turon na Php5 ang dalawang piraso. Dahil nasarapan ako, nakakahiya mang i-reveal, nakaubos ako ng 7 puto at 8 turon! Nang time na yon ay napilitan akong uminom ng softdrink na ang halaga naman ay Php10 dahil wala silang mineral water at ayokong mabulunan sa harap nila, dahil lalong nakakahiya. Sa pagkain ko nga lang ng marami nilang paninda ay manghang-mangha sila. Tanghalian ko na ang nilantakan kong pagkain dahil feeling bundat na ako.

 

Ang puto na natikman ko ay talagang gawa sa purong bigas, hindi malagkit. Tama lang din ang tamis kaya siguro hindi ako naumay, tuloy nakabubos ako ng 7 piraso. Ang turon naman ay may halong langka at ang wrapper ay napakalutong! Ang nakakatuwa pa ay hantad ang ginagawang pagluto ng mag-asawa, mula sa pagtimpla ng giniling sa bigas para ilutong puto, at ang deep-fry ng turon. Wala silang trade secret. Pati nga ang tulugan nila ay hantad din kaya na-touch ako sa pagsisikap nila. Tiyempo namang may natanggap akong donation mula sa isang viewer na taga-Koronadal, at para sana sa mga kaibigan ko sa Baseco Compound (Tondo), pero pinagamit ko na muna sa kanila para pambili ng dagdag na trapal para sa “kusina” nila dahil magtatag-ulan na.

 

Sa kuwentuhan namin, nalaman kong naigagapang ng mag-asawa ang pag-aaral ng kanilang mga anak sa pagtinda ng turon at puto sa loob ng mahigit sampung taon mula nang dumating sila mula sa Iloilo. Dahil sa hindi mabawasan at nadadagdagan pang obligasyon, hindi sila nagkaroon ng pagkakataong makapagpundar ng tirahan o nakakapamasyal man lang.

 

Ang puwesto nila ay inamin nilang “iskwat” lamang at alam nilang ano mang oras ay mapapaalis sila kaya ang mga materyales na ginamit nila ay pang-temporary lamang upang madaling baklasin. Bumilib ako sa kanila dahil may dangal sila kahit nang-iiskwat lamang upang kumita, hindi tulad ng ibang iskwater na kailangan pang pakiusapan upang umalis sa iniskwatang lupa…at hihingi pa ng pera!

 

Dalawang anak nila ang may trabaho na, subalit ang dalawang nakakabata ay nag-aaral pa. Tabi-tabi sila sa pagtulog sa isang papag na ang dingding ay pinagtagpi-tagping yero at trapal. Ang lutuan nilang kawa ay nakapatong sa isang lutuan na ginagatungan ng mga hininging basurang papel sa isang opisina. Kung minsan ay nakakabili si Vanni ng ilang sakong bao ng niyog (coconut shell) sa palengke.

 

Si Lorna ay hindi puwedeng magluto dahil operado ang kanyang mga mata kaya hanggang sa pagtinda na lamang siya. Si Vanni ang namimili ng mga iluluto, madaling araw pa lang. Inamin ng mag-asawa na kahit mahigit sampung taon na sila sa lunsod ay hindi sila gaanong nakakapamasyal dahil ang buong panahon nila ay ginugugol sa pagtitinda. Ayon kay Vanni, napakalaking kawalan nila kapag hindi sila nakapagtinda sa loob ng isang araw.

 

Kahit hirap sila sa buhay, pinipilit ng mag-asawang mapagtapos ang dalawa pa nilang anak ng senior high school man lang dahil edukasyon lamang daw ang kaya nilang maipamana sa kanilang mga anak.

 

Abrazo Rustico Resto Cafe…Italianish oasis in Tacurong City

Abrazo Rustico Resto Café

…Italianish oasis in Tacurong City

By Apolinario Villalobos

 

When a facebook friend, Macmac Albenio Delfin referred to me a resto café with an Italian sounding name, I was intrigued. The name he mentioned was Abrazo Rustico Resto Café which when I checked, found it to be within what the Tacurongnons refer to as “Dragon area”, the name being that of a gasoline station-cum-convenient store-cum open-air café. But the Abrazo is an air-conditioned cozy enclave fronting the highway and a few steps from the aforementioned station.

 

I was hoping that after an unfortunate experience in another coffee shop with a name that I would rather forget, this time around, I would be lucky enough to have a better encounter. Just the same, as I had my lesson, I did not expect so much from the service crew of Abrazo.

 

Fortunately, I was more than satisfied when I opened the door and was greeted by the smiling guys at the counter. The café was unpretentiously simple, yet cozy. Compared with other cafes, Abrazo is small which however, has become an advantage as it made the atmosphere assume a homey ambiance. I immediately ordered my favorite coffee mix – cappuccino which came thick in consistency, with accompanying two tube sachets of branded muscovado sugar…another plus for health-conscious customers.

 

Looking around, I was impressed immediately by the miniature antique typewriter safely entrenched in a frame on the wall. Practically, the interior was Italian, even the food offerings. I found out later that Abrazo is popular among students of the nearby VMC, as in a little while, three students came to make an order of pizza and one of the joint’s popular mixed cool drinks. As I observed the satisfaction on the faces of the young customers, I asked their permission for a photo to which they obliged. During that quick visit I failed to meet the owner and resolved to come back in the afternoon to try my luck. At that juncture, I opened up myself to the café staff by revealing to them that I was a blogger, although, they have already permitted me to take photos of the joint without much ado, a show of pride for their coffee shop.

 

When I came back early in the afternoon, two of the staff were talking to a young petite and pretty lady, who I found later found to be the owner. My effort finally paid up! And, I was more than rewarded when I found out that the two gentlemen who just finished their coffee were officers of a reputable bank in Isulan and Tacurong City….proof enough that indeed, Abrazo was a class by itself. The gentlemen gave me their permission to post their photo that I took, but I opted to withhold their name.

 

The owner of Abrazo assumes a facebook name as IRE YSABELLE and I want to maintain her identity as such. What’s important to me at the time was my having touched base with her to express my admiration for her guts in venturing into an arena overflowing with cutthroat competition as the city is literally dotted with various kinds of food outlets from the traditional “pastilan”, carinderia, “batchoyan”, “barbecuehan” and open-air cafeterias.

 

I assumed however, that her courage is enflamed by her penchant for Italian foods, foremost of which is the pizza and java beverages that the joint’s barista yummily concocts. Simply put, she is fond of Italian foods, a variation of Mediterranean cuisine. Her fondness is shown by Abrazo’s various food and drink offerings that customers may not tire of coming back. By the way, customers who want to relax while tapping on their smartphone or laptop may be glad to know that wi-fi access is free!…check out “Abrazo Rustico” on fb to find more about this joint operated and staffed by energetic young-blooded Mindanaoans.