(The author is a Grade 10 and 15-year old student of the Tacurong National High School. The essay garnered First Prize during the Essay Writing Contest in commemoration of the National Disaster Resilience Month held at the Tacurong Pilot Elementary School on July 3, 2018. Her coach is Ms. Marites Goce.)



By Joanna Marie Goloyugo



Humans are given the gift of life and have very strong survival instinct. The need to preserve life courses down through their mind and body, especially, when faced with life and death situations. The survival instinct pushes to strive their way out of chaos, forcing them to thin, “I need to stay alive”. Unfortunately, this instinctive urge is not enough to save humans from direly threatening situations that result from unforeseen occurrences caused by Mother Nature, as well as, other human beings. In this regard, there is a need for preparedness as it can mitigate or lessen the physical, mental and emotional trauma when a unforeseen events occur.


The abrupt occurrences of typhoon, floods, earthquakes and other calamities, leave the Philippines shaken and in complete tatters…shambles…disarray. They create chaos in the affected communities and to be blamed partly is the negligence of man.  The victims leave the world, their cold remains viewed for a lasting memory of their loved ones.  Here’s why….despite all the conducted drills, trainings and seminars, the nation still faces devastating results from calamities and disasters. Lives are lost, properties are destroyed, despite which, the people never learn, making the government re-evaluations useless. Lessons are never learned.


The National Disaster and Risk Reduction Management Council (NDRRMC) encourages citizens to be prepared for emergency situations. The Republic Act 1-121, NDRRM Act that was implemented on May 2010 has four core functions: Mitigation and Prevention, Preparedness, Response, Rehabilitation and Recovery. They serve as guides in the drills conducted in schools and workplaces, and should also be observed in homes to prepare families for the occurrences that result to huge losses, both in life and property. At the helm of this effort is the Secretary of Department of National Defense (DND), Ricardo Jalad. Its aim is to transform the country’s emergency management system from “Disaster Relief and Response” to “Disaster Risk Reduction”. The aforementioned RA 1-121 repealed the Presidential Decree No. 1566 that was enacted in 1978, the emergency management of which centered only on the hazards and impacts of a disaster or calamity.  On the other hand, the current law provides that the citizens should be prepared for them to know what to do before, during and after an occurrence.


Unfortunately, despite the directives from the government, some agencies both private and public do not conduct drills regularly. If they do, the concerned people treat the drill as some kind of a “play”…without seriousness. This attitude practically, makes the objective of the emergency preparedness fly over their head. In some schools, teachers observed that the students do not give much thought of the drill being conducted. Their nonchalance shows that they do not care much about the importance of the drill and its use for any untoward occurrence in the future. Some are observed without seriousness in practicing the ducking which is about the covering of the head with both hands, a simple act which is neglected by many participants.


When seminars and orientations are conducted by the agency involved in rescue, disaster prevention and risk management, many students are observed as not paying attention to the resource speakers. They chat with away the time with seatmates, play with their cellphones, or worst, skip such activity that their school has painstakingly arranged for them.


Knowledge plays a very important part in a person’s chance for survival. Even a simple rule such as avoiding large or tall objects, trees or buildings due to the possibility of their collapsing, is vital to survival. For this effort, there is a concerted effort among concerned agencies and the schools to make the students aware of the value of disaster preparedness. Along this line, rescue agencies of local governments conduct seminars and trainings in school with the aim of preventing or minimizing the damaging effects on humans and properties.


Meanwhile, the acquired knowledge may not be enough as there is always the possibility for panic to strike, especially, during the actual occurrence of an earthquake for instance and horrific car crash or accident as they make the mind blank which hinders the chances of survival. To quote Laurence Gonzales, the author of the bestselling book, “Deep Survival”, he said, “It’s been proven that if you put someone under pressure, he can’t solve simple mathematical equations or recall a sequence of words.” He added that, “In effect, losing your cool makes you stupid. That’s an oversimplification but emotions and reason work together like a seesaw. The higher emotion a person feels, the lower becomes his ability to reason. But reason is what’s going to get you out of trouble.”


There have been many instances where people know what to do but their emotion becomes unstable and because of extreme pressure and fear, they fail to adapt to the situation at hand. In the case of the well-known tragedy, the sinking of the Titanic, a survivor stated that when the water began to fill the ship, the passengers went into frenzy, jumped out of the window right into the cold ocean…others grabbed a hold to overloaded lifeboats which almost capsize while others just stood still, shocked. As mentioned earlier, though man has the innate survival instinct like animals, but when caught in perilous moment, some chose to stand still like a deer staring at the headlights of an oncoming car, practically waiting to be bumped.


Laurence Gonzalez spent three and a half decades studying survivors’ stories, taking note who have lived or died and reasons why. Finally, he concluded that, “Personality, emotions, attitude and how well a person can cope to adversity have much more to do in survival than any type of equipment.”


To be mentally and emotionally prepared is a very crucial factor in survival. This reminder has been repeatedly mentioned in seminars, trainings, and drills – a statement that holds the key to the gate of survival, summarized in two words, “Don’t Panic”. As aforementioned, it is essentially important to stay collected and calm during chaotic times so that the brains can function properly which includes avoiding careless mistakes or reckless actions which are usually spurred on by the heat of the moment.


LDS psychologist, Dr. Ella Gourgouris, one of the leading experts in Traumatic Stress Response stated, “One of the best ways to get the mind to perform under pressure is to physically practice beforehand. Dr. Terry Lyles, a fellow psychologist under the same department as Dr. Gourgouris also added, “The more prepared you are, the panicked you are going to be when things go wrong. But you have to practice it…it is not enough just to know it.”


The DRRM applies the preparations through seminars ad trainings conducted by agencies, among which are the Red Cross and the Junior Emergency Response Team (JERT) member using scenarios where in which a disaster has hit a community and capable residents apply first aid to the injured. Such activity could create a prepared mindset which is very necessary. In schools, frequent drills and trainings could also create a prepared mindset such that when the alarm is sounded throughout the campus, students are supposed to immediately go to the designated evacuation area with the teachers doing headcounts to make sure that none is missing.


It is suggested that for a better observation of behavior in a threatening situation, unannounced or surprised drills should be conducted with the alarm sounded without prior notice to anyone except the top management of an establishment or institution, for instance. That way, those affected can be observed if they instinctively do the ducking properly, aside from protective acts. After the event, analysis of what have been observed can be made and corrections can be made as necessary. The affected should be made to feel the fear and the accompanying adrenalin rush, aside from the pressure and panic which can be made as basis in the evaluation based on which guidelines on how they could remain calm and cool during adversities could be made, thereby, avoiding eventual death.


Being alive is the most wonderful gift humans have ever received. But staying alive is hard as unexpected events could claim lives as fast as the speed of light. Humans can prevent this by being prepared for any eventuality that does not necessitate being a part of an organization or big group and to be able to help, one need not be a member of a response or rescue team. Know what to do during unfortunate events, hence, having been prepared for these is more than enough to mitigate the nation’s economic losses and human casualties. And, when the unfortunate events occur, institutions and agencies all over the country can proudly exclaim that, “WE ARE PREPARED!”.

JM Adie Goloyugo




Ang Ulan

Ang Ulan

Ni Apolinario Villalobos


Biyayang bigay ay ginhawa sa nanunuyong lalamunan

At nagpapalambot ng nagkandabiyak nang kabukiran

Pagbagsak nito sa kalupaan mula sa nalusaw na ulap

Dulot ay ginhawa’t pag-asa sa mga taong nangangarap.


Sa bawa’t patak ng ulan, may mga namumuong buhay

Nagkakaugat, sa lupa’y kumakapit at ayaw humiwalay

Sa pag-usbong ng mga ito’y luntiang paligid, dulot nila

Na sa iba pang nilalang sa mundo ang dulot ay ginhawa.


Subali’t kung minsan, kanyang pagdating ay may kasama

Hindi lang iisa, kundi dalawang masaklap na mga sakuna

Dilubyo kung ituring dahil may umiihip, malakas na hangin

At kung minsa’y baha na sa pag-agos, lahat kayang dalhin.


Ginagamit din kaya ito ng Diyos upang ang tao’y gisingin?

Mula sa kanyang kayabangan at sagad- butong pagkasakim?

Nararapat lang yata dahil kung wariin ay tila nakalimot siya

Sa Isang dapat ay pasalamatan…Diyos na naglalang sa kanya.



Ang Tao, Kalinisan, Pagkain, at Iba Pa

Ang Tao, Kalinisan, Pagkain, at Iba Pa

Ni Apolinario Villalobos


Hindi maganda sa isang tao ang sobra-sobrang pagiging malinis, kaya makakita lang ng pagala-galang inosenteng ipis ay animo naholdap na kung magsisigaw. Hindi masama ang maging malinis sa paligid, lalo na sa tahanan at katawan. Dapat lang nating alalahanin na lahat ng bagay, mabuti man, ay may limitasyon, tulad ng pag-inom ng gamot at pagkain. Ang binabakuna sa katawan ng tao upang magkaroon ito ng panlaban sa virus na nagiging sanhi ng iba’t ibang uri ng sakit ay virus din, kaya ang unang epekto nito ay pagkakaroon ng lagnat hanggang “masanay” ang katawan sa pagkakaroon nito. Ibig sabihin, may mga mikrobyo ding napapakinabangan ng tao, kahit ang mga ito ay itinuturing na marumi at salot.


May isa akong kaibigan na sa sobrang kalinisan sa bahay ay palaging pinapansin ang nalulugas na buhok ng kanyang misis kaya tuwing magsusuklay ito ay sinusundan niya at pinupulot ang mga buhok na nalalaglag sa sahig. Isang beses sinabihan uli niya ang kanyang misis ng, “o, marami na namang buhok ang nalugas mula sa ulo mo”. Napuno na yata ang misis kaya sinagot niya ang mister ng, “mabuti…ipunin mo para maihalo sa scrambled eggs bukas!”. Pinayuhan ko ang kaibigan ko na hindi tinatanggap sa korte ang nalulugas na buhok ng asawa na kumakalat sa sahig bilang dahilan ng annulment ng kasal, nang minsang humingi siya sa akin ng payo. Sa halip ay sinabihan ko siyang kumbinsihin ang asawang magpakalbo upang maibili niya ng maraming wig na iba’t iba ang pagkaayos at kulay para umayon sa kanyang mood! Hindi ko na nakita ang kaibigan ko… sana hindi sinaksak ng misis!


May mag-asawa naman akong kilala na dati ay bugnutin pero hinayaan ko na lang dahil parehong mahigit 70 na ang edad. Pero nang makita ko uli ay sila pa ang unang bumati sa akin. Nang tanungin ko kung ano ang pagbabago sa buhay nila, ang sabi nila, “hindi na kami madalas maglinis ng bahay”. Noon kasi habang naglilinis sila ng bahay ay minumura nila ang alikabok, at maghapon silang nakasimangot lalo pa at nakikita nila ang pagkakalat ng dalawang apo. Nadiskubre din nila na mula noong hindi na sila madalas maglinis, tuwing umaga ay may dalawa hanggang tatlong ipis silang nakikita na nagkikisay. Sabi ko sa kanila ay malamang na-“suffocate” o nalason ng naipong alikabok sa sahig ang mga ipis na ginagapangan nila. Dagdag- paliwanag ko pa ay, kaya siguro mas gustong manirahan ng ipis sa cabinet at mga sulok ay dahil wala halos alikabok sa mga ito. Bilang payo, sinabihan ko silang mag-ball room dancing na rin.


Maraming ospital na hi-tech ang naglilipana ngayon saan mang panig ng mundo, kasama na diyan ang Pilipinas at nagpapataasan pa ng singil. Dahil sa kamahalan ng kanilang singil, ang nakakakaya lang magpa-admit ay mayayaman, na ang kadalasang sakit ay sa puso, kanser at iba pang sakit na pangmayaman.  Subali’t hindi maipagkakaila na ang mga sakit na nabanggit ay nakukuha rin sa mga “maruming pagkain”. Ito yong mga pagkaing ipinagbawal na nga ng doctor ay patuloy pa ring kinakain. Alam na ng lahat kung ano ang mga “maruming” pagkain kaya kalabisan na kung babanggitin ko pa. Upang pabalik-balik sa mga doktor ang mga pasyente, siyempre dahil sa kikitain mula sa mahal na konsultasyon, sinasabihan na lang nila ang mga ito na kumain ng mga dapat ay bawal na pagkain “in moderation”, o hinay-hinay, o paunti-unti. Obviously, ay upang hindi bigla ang pag-goodbye sa mundo….at tulad ng nabanggit na, tuloy pa rin ang mahal na konsultasyon!


Ang industriya sa paggawa ng mga pagkaing dapat ay “moderate” lang daw kung kainin ay tuloy sa paglago at pagkita ng limpak-limpak upang  masupurtahan naman ang gobyerno sa pamamagitan ng buwis na binabayad nila. Ang ilang mababanggit na produkto ay processed foods na may salitre o preservative, maraming asin, food coloring, na tulad ng hot dog, corned beef,  bacon, ham, smoked fish, at mga inuming may kulay at artipisyal na lasa.


Sa puntong ito, gustong ipakita ng mga Tsino na nangunguna sila sa lahat ng bagay kaya pati ang paggawa ng nakalalasong artificial na bigas, sotanghon, alak, at pati ang itinanim na ngang bawang ay inaabunuhan din ng isang uri ng fertilizer na nakakalason sa tao, upang maging “matibay” at hindi mabulok agad sa imbakan. Ang masama lang, artificial at nilason na nga ang mga pagkain ay nakikipagsabwatan pa ang mga Tsino sa mga walang puso at konsiyensiyang mangangalakal sa Pilipinas upang maipuslit ang mga ito kaya hindi napapatawan ng karampatang buwis. Kung sa bagay, paano nga namang maipapadaan sa legal na proseso ang mga produktong bawal?  Maliban lang siyempre…. kung palulusutin naman ng mga buwaya at buwitre sa Customs!


Ang legal namang buwis na nalilikom ay ginagamit ng gobyerno sa mga proyektong kailangan ng bansa at mga mamamayan sa pangkalahatan. Kaya masasabing may pakinabang din pala ang paggawa ng pagkaing unti-unting pumapatay sa tao…. isang paraan nga lang ng pagsi-self annihilate o pagpapakamatay…. upang makontrol ang paglobo ng populasyon…na ang ibang paraan ay giyera, kalamidad tulad ng bagyo, baha, lindol, at matinding tag-tuyot!


Kung hindi dahil sa nabanggit na mga paraan, baka pati sa tuktok ng mga bulkan ay may mga condominium at subdivision dahil sa dami ng mga taong aabutin ng mahigit 100 taong gulang bago mamatay…at  baka biglang mawala ang wildlife na magiging delicacy na rin dahil sa kakulangan ng pagkain…at baka magiging bahagi na rin ng pagkain ng tao ang minatamis na mga dahon at balat ng kahoy!


Sa Tsina ay delicacy ang talampakan ng oso o bear. Sana ang magagaling na Tsinong chef ay makadiskubre ng masasarap na recipe para sa buwaya, buwitre, at hunyango…marami kasi nito sa Pilipinas para mapandagdag sa pagkain ng mga Pilipinong nagugutom dahil ninanakaw ng mga walang kaluluwa ang pera ng bayan!


Ang Pagmamalasakit ay Hindi Lang Dapat Para sa Tao

Ang Pagmamalasakit

ay Hindi Lang Dapat Para sa Tao

Ni Apolinario Villalobos

Ang sabi ni Francis, ang santo papa ng mga Katoliko, dapat magmalasakit ang tao sa kanyang kapwa….maging compassionate. Sa opinion ko naman, hindi lang sa kanyang kapwa dapat magmalasakit ang isang tao. Lahat ng nilalang ng Diyos na may buhay, kahit nga ang mga walang buhay tulad ng kalupaan, kabundukan, karagatan, at mga ilog ay dapat pagmalasikatan. Kung ang may buhay ang pag-uusapan, dapat kasama ang mga halaman at mga hayop na malaking bahagi na ng buhay ng tao. Samantala, ang mga hayop na sinasabing nananakit o mababangis ay hindi papalag kung hindi sila pinapakialaman ng tao.

May mga taong mahilig mag-alaga ng mga “laruang” hayop o pet, lalo na yong may lahi,  hindi lang upang makaaliw sa kanila kundi upang maging palamuti din sa bahay. At, dahil mamahalin, ginagamit din silang palatandaan ng karangyaan ng isang tao. Nagagamit na rin sila ngayon bilang therapies o pampagaling ng sakit, lalo na ang mga psychological. Sa mga taong talagang taos sa puso ang pag-alaga, okey ito. Ang hindi tama ay ang ginagawa ng mga taong nanggagaya lamang dahil sa inggit sa ibang meron ng mga ito. Bibili sila ng mga nabanggit, subalit dahil likas na walang hilig talaga, ay napapabayaan kaya nagkakasakit hanggang mamatay.

Ang kapalaran ng mga halamang pampalamuti ay hindi nalalayo sa nabanggit na mga hayop na binili ng mga naiinggit sa kapitbahay, kaya napabayaan hanggang mamatay. May mga tao kasing dahil naiinggit sa malagong halamanan ng kapitbahay ay nagtatanim din ng mga ito sa bakuran upang mapantayan o malampasan pa ang nakikita sa kapitbahay. Subalit dahil wala rin talagang hilig sa tanim kundi naiinggit lang, ni hindi nila pinapansin ang mga halamang nagkakandalanta dahil hindi nila nadidiligan.

Ang mga kahayupan sa gubat at kalawakan ay ginagamit na target ng mga mangangaso, pampalipas ng oras lang nila, kaya maraming endangered species ang nawala na talaga. Bandang huli ay nagtuturuan ang mga NGO at pamahalaan kung saan nagkaroon ng diperensiya sa pagpapatupad ng alituntunin.

Ang ibang mga nature lovers kuno, tulad ng mga scuba divers, snorkelers, trekkers at mountaineers ay nagmamalaking mahal nila ang kalikasan. Subalit kung umakyat ng bundok ay nag-iiwan ng basura nila sa camping sites. Hindi man lang nila naisip na magbaon ng trash bags upang lagyan ng basura upang mahakot pagbaba nila, kaya maraming kabundukan sa Pilipinas, na ang mga trails ay maraming candy at biscuit wrappers, aluminum cans ng softdrinks, upos ng sigarilyo, satchet ng instant noodle, sanitary napkin at toilet paper. Ilang taon na ang nakalipas, ang Mt. Everest ay isinara ng kung ilang linggo upang malinisan ang mga trails at camping sites sa kapatagan hanggang sa tuktok na tinambakan ng mga empty oxygen canisters, mga bote, at iba pang klase ng basura.

Ang mga dalampasigan o beaches, tulad ng mga kabundukan ay nasasalaula din ng mga burarang nature lovers kuno at mga negosyante. Ang isang halimbawa ay isla ng Boracay na puno ng mga naglalakihang resorts at hotels na ang septic tanks ay tumatagas sa dagat kaya tinutubuan na ng mga lumot ang ilang dalampasigan, tanda ng pagkakaroon ng mikrobyo sa tubig-dagat. Hindi sapat ang sinasabing paghakot ng basura at sinipsip na dumi mula sa septic tanks at dinadala sa Caticlan, na ginagawa ng gobyernong lokal, dahil hindi naman perpektong nakakalinis ang mga ganitong mga paraan.

Ang mga bundok ay kinakalbo ng mga illegal loggers na ang iba ay mga gahamang opisyal ng gobyerno at ang iba naman ay dummy ng mga foreign financiers. Animo ay minamasaker nila ang mga kabundukan. Kaya tuwing tag-ulan, ang rumaragasang tubig mula sa kabundukan na nagdudulot ng baha sa kapatagan ay kulay brown o pula, na ibig sabihin, mga lupa silang hindi na napoproteksiyunan ng mga ugat ng mga kahoy o mga damo man lang. May mga yumamang iilan, subalit ang nagdusa ay libo-libong mahirap na mamamayan, at ang masakit pa, ay mga dayo ang yumaman!

Ang mga bigtime na mangingisda ay gumagamit ng makabagong mga instrumento na kumakayod sa sahig ng karagatan, kaya lahat ng madaanan ay tangay – mga korales na kung ilang milyong taon na ang gulang, mga maliliit na isda, at mga inahing isda na dapat ay mangingitlog pa lang.  Ang ilan pa ay gumagamit ng lason at dinamita, at itong mga tao ang may gana pang magtaka kung bakit nauubos ang mga isda malapit sa dalampisagan kaya wala na silang mahuli!

Ang tao pa rin, sa kagustuhang umasenso agad ay gumagamit ng makabagong teknolohiya para sa mga pagawaan. Gagamit ng langis upang magpaandar ng mga makina, at ang latak ay tinatapon sa ilog na dumadaloy hanggang sa dagat o lawa. Ganoon din ang mga nagmimina na ang latak ng kemikal na ginagamit sa paglinis ng namimina ay iniimbak sa mga reservoir subalit ang katatagan ay hindi mapagkatiwalaan, kaya pagdating ng panahon ay tumatagas rin kaya sinisipsip ng lupa na ang resulta ay pagkalason ng mga nakapaligid na bukal. Kung ipampaligo ang tubig mula sa mga ito, sakit sa balat ang dulot, lalo na kung gamitin sa pagluto na ang dulot ay tiyak namang kamatayan. Sa isang banda, ang usok mula sa mga pagawaan ay pumupunit sa kalawakan na dapat ay humahadlang sa tindi ng init ng araw na tumatama sa mundo.

Pagkagahaman at kawalan ng pagmamalasakit ang dahilan ng lahat ng mga nabanggit, at kakambal na yata ng tao. Walang mangyayari sa panandaliang pagsasantu-santohan upang makapagpakita ng pagmamalasakit dahil sinabi ng santo papa. Kailangan nating maging consistent o tuluy-tuloy sa pagpapakita ng malasakit. Paanong maisasakatuparan ito kung ang maayos na pagtapon nga lang ng basura mula sa bahay ay hindi nagagawa kaya naaanod sa mga ilog, dagat, at estero? Kaylan tayo magbabago?

Earthquake Occurrences in the Philippines

Earthquake Occurences in the Philippines

By Apolinario Villalobos

The Philippines is within the Pacific seismic belt and “ring of fire”. This fact made the archipelago a literally explosive nation in Asia.

In 1937, Manila was rocked by a severe earthquake that destroyed many buildings in the commercial district. In August 2, 1968, another earthquake occurred violently that an apartment building collapsed, killing hundreds of people.

In June 3, 1868, a violent earthquake caused destruction to the Manila Cathedral and hundreds of buildings and homes. The Visayas and Mindanao islands were rocked by a series of destructive earthquakes in April 1, 1955, ranging from Intensity 3 to Intensity 8, and consequently, hundreds of lives were lost in areas around Lake Lanao.

The most destructive earthquake so far, that had the most disastrous aftermath, struck Mindanao in August 17, 1976 with an intensity that marked the gauge at 8. The earthquake caused a massive tidal wave that left 90,000 people homeless, 3,000 dead, and 3,000 missing. Millions of properties were destroyed.

To date, Manila is so much concerned about the biggest occurrence of an earthquake, “The Big One” which based on historical facts the “cycle” indicates that it can occur anytime. Regular earthquake drills are being conducted in public places such as malls and government buildings, as well as, schools and offices. Warnings have already been sounded off to those who are residing right above the fault line. The Phivolcs has also printed guidelines and a map that indicate the coverage and extent of the fault line.

We Blame Everybody, but Ourselves

We Blame Everybody, but Ourselves

By Apolinario Villalobos

I have to mention again that every time we point an accusing finger to others, the three other fingers are pointing at us. For every fault, we have the habit of blaming it on others, but forgot that we may be faulted, too, for what we are accusing others.

For the heavy traffic for instance, all motorists blame the government and its concerned agencies. But they forgot about their car collections and fleet of expensive cars so that each member of their family drives one. They forgot that because of vanity, or just the sheer of showing off a little opulence despite just renting a room, they buy cars and park them on streets. They forgot that they do not observe traffic rules, thereby adding to the chaos and confusion, further resulting to the unmoving traffic. They forgot that their cars are the old type that conk out without warning in the middle of the street. They forgot that they give grease money to corrupt traffic enforcers, at times.

Motorists blame the government for the incessant rising of fuel prices. But they forgot that buying cars and motorcycles that made them suffer the consequence was their choice, not anybody else’s. They forgot that they were tempted by the low down payments offered by the wise salesmen, so they bit the bait.

For the perpetual flooding of the streets, city dwellers blame the government, yet, they forgot that they are also guilty of dumping garbage just anywhere when there is an opportunity. They forgot that they do not recycle plastic materials so that these will not add up to accumulated garbage. They forgot that they practically let everything – fish bones, veggie scraps, rice, etc. down the drain when they prepare their meals and when washing dishes. They forgot that they dump garbage-filled shopping bags in any open manhole that they can find on their way to the office. They throw garbage along freeways as they cruise along on their car, or into the Pasig River and its tributaries that flow to Manila Bay. They also forgot that they remove manhole covers during flood to allow the fast flow down them – with garbage!

For the landslides in the countryside resulting from the denuding of forests, affected people blame the corrupt stakeholders and financiers of illegal logging concessions, some of whom are government officials. They forgot that they are employed by these unscrupulous people as chainsaw operators and haulers of logs down the streams to the lowlands, practically, every able member of their family floating with logs to pick up points. They, who live in huts under the heavy foliage of forest trees, even get angry at the site of people from the Bureau of Forestry, and who walk over their “kaingin” to serve them notice of desistance.

For corruption in the government, Filipinos condemn the officials, the lawmakers. But the big question is, “who installed them in their positions by virtue of suffrage?” Whose hands were greased with cold cash in exchange for their sacred votes?

The Superficial “Economic Boom” of the Philippines

The Superficial “Economic Boom”
Of the Philippines
by Apolinario Villalobos

One need not have to be a statistician or an expert analyst to come up with an honest view of the real state of the Philippines and the Filipinos. All that one has to do is go beyond the affluent peripheries of the cities where vast areas of slum can be found. In those crannies of the cities, one can find the different faces of poverty. Not all of those who live there are indolent. Most of them survive on hope and perseverance. It is not fair, therefore, to say that they are just idly waiting for the dole outs from the government. The president is overwhelmed by the big remittances from Filipinos laboring in foreign lands. But for the knowledgeable Filipinos, such revenue is unreliable, as it depends on the economic stability of host countries, hence, should not be viewed as a sign of development.

Surveys say that the country has gone up by leaps and bounds as far as employment and food sufficiency are concerned. Those paid guys who made the surveys must be out of their mind! They interview the wrong people and they seemed to be blind on the high prices etched on cardboards that mark bins of different varieties of commercial rice, that have not returned to their previous prices during the early part of 2014. Even local vegetables are ridiculously marked with high prices. The skyrocketing of the price of fish is crazily attributed to the cold weather! A promise was made by the government to ensure the return of the jacked up prices soonest as the price of fuel has gone down, but despite their slide, nothing has materialized out of the promise made. On the other hand, thousands of sacks of imported rice are on their way…is this food sufficiency?

Commercial and residential infrastructures continuously pockmark the landscape of highly developed towns and cities, but conglomerates that own them are dominated by foreign names, if ever Filipino names are found in incorporation papers, they are consistently the same. The country’s development is haplessly geared for the enrichment of foreign investors and few Filipinos, albeit, with foreign ancestry. It is good for the country, but not for the Filipinos whose taste of these developments are in the form of meager wages as housemaids, chambermaids, clerks, drivers, busboys, room boys, dishwashers, call center agents, and other lowly jobs, though decent. Filipinos have become servants in their own land! The government clearly failed to come up with opportunities that would make the Filipinos decently self-sufficient. Even agriculture is hopelessly neglected!

The number of scavengers that forage in the dumps for recyclable trash to be sold to junkshops, and even for bits of food did not dwindle a bit. Families relocated to the sites without basic facilities such as water, roads, and electricity are trekking back to the esteros where they were pulled out or find nocturnal comfort on sidewalks. Questions on where the budgets for habitable relocation sites went, are never answered. This government indifference is shown even by its inaction to anomalies regarding the unexplained plight of donations for victims of calamities, such as typhoon Yolanda.

Reliable mass transit system is one of the gauges for a country’s development, and which the Philippines is pitifully lacking. The aging Metro Rail Transit (MRT) and Light Rail Transit (LRT) systems are in a sorry and shameful state due to mismanagement, but which some sector claim as corruption. Every time the president speaks, promises are mumbled, to the point that Filipinos got tired of his verbal rattling. His spokesperson even shamelessly told Manilans not to rely so much on the train systems for there are options available such as buses and jeepneys. What happened then, to the ease and comfort promised by the government when the two elevated train systems were built?

With the onset of Pnoy’s departure from Malacaῆan Palace in 2016, he confidently presumes that he has delivered what have been expected of him as the president of this distraught country that wallows in poverty, unemployment and corruption. He must be dreaming!

How Far Can the Filipinos Still Go in Bending?

How Far Can the

Filipinos Still Go in Bending?

By Apolinario Villalobos

Filipinos are proud to be referred to as a resilient people, a proud race that can effortlessly bend to the onslaught of calamities be they natural or man-made. Metaphorically, the Filipinos are resilient like a bamboo, that after bending to the blow of hurricanes and typhoons, it returns to its majestic posture, proud and sturdy. But how far can the Filipinos still go in bending?

There is nothing wrong with being resilient. In fact, it is a plus factor for a people who belongs to a third world country like the Philippines. It shows that the Filipinos can stand the trials that they face along the way of their struggle towards a better life. What is wrong is the Filipinos’ meekness in enduring the abuse that pound them down without let up.

The different kinds of exploitation, practically come from within and outside the country. Those from within are from countrymen who pretend to be protectors of their rights – government officials and lawmakers. Those from outside are from the foreigners who covet the country’s natural resources, as well as, sabotage the economy of the country, by establishing businesses, revenues from which are siphoned back to their own countries.

There is the revolting double-talk of the government about progress as indicated by “projects”. These are projects about schools allegedly being built in the countryside to promote literacy, bridges and roads that are being built to sustain the farm to market programs. There are also talks about the upgrading of salaries of frontline government workers such as teachers, social workers and village medical staff, and many more, that are just on papers. Intrepid field reporters/researchers of TV companies regularly report about “schools” with dilapidated walls and roofs, underpaid teachers in villages who shell out their own money to buy school supplies for some of their students, teachers who cross rivers, literally, on foot just to reach their school, kilometers away beyond hills, teachers who take the risk of being kidnapped by criminals in the far-flung islands of Mindanao. Even the indispensable technical staff of PAG-ASA complain of not being paid the promised compensation. Bridges long promised do not materialized despite reports of the already spent budget. Half-finished roads proliferate in far-flung areas, safely distant from the prying eyes of government auditors. These are just some of the questionable signs of progress.

Despite the availability of donations in cash and kind, victims of calamities are left to suffer. Despite months of publicities on rehabilitation efforts, the purported thousands of temporary housing units are found to be just a few hundreds. Packed donations are sold and nothing is done to the culprits. There are also reports on non-cooperation of at least two government agencies in the rehabilitation effort.

At the rate things are going, the “resilient”, may no longer stand for the positive connotation to which the Filipinos are proud to be likened. If this  happens, can the Filipinos still stand proud after bending to evade the inflections of calamities? Or, can the Filipinos still patiently bend, though with a heavy heart….. and just how far can they go?

Tayo ang Nagpaparusa sa Ating Mga Sarili

Tayo ang Nagpaparusa sa Ating Mga Sarili

Ni Apolinario Villalobos

Kung malalim na ang inabot ng ugat ng isang tanim, mahirap na itong bunutin. Ang magagawa na lamang ay bawasan ang kayabungan ng mga sanga at dahon sa pamamagitan ng pagputol at pagtabas. Nababawasan nga ang inaabot ng puno sa pamamagitan ng mga sanga nito, hindi naman ito mamamatay at napipigilan lamang ang lalong paglaki nito. Dapat talaga ay bunutin ang ugat.

Ganyan din ang tradisyon o kaugalian ng tao. Kung hindi sasawatain sa simula pa lang ang isang maling kaugalian o tradisyon, sa katagalan, makakasanayan na at aakalain, lalo na ng mga bata na ito ay tama. Maaaring may simpleng pagsaway subali’t hanggang doon na lang. At ang kaugalian ay nagpapatuloy. Sa pagkawala ng mga magulang, maiiwan ang mga anak na siyang magpapatuloy ng nakalakhang gawi na akala nila ay tama. Maipapasa nila ito sa mga susunod pang mga henerasyon. Sa ganitong paraan, lalong nadadagdagan ang kamalian sa mga kaugalian.


Tulad na lang ng pasko na ginugunita bilang kapanganakan ni Hesus, itinakdang tagapagligtas ng tao sa kasalanan. Sa halip na imahe niya bilang sanggol kasama ang mga magulang na si Jose at Maria ang simbolo ng pasko, ang kinilala ng tao ay Christmas tree, nagpapaligsahan sa pataasan at padamihan ng palamuting ilaw at mga regalo. Hindi maipagkakailang pati mga broadcaster sa TV at radyo ay mataginting at buong kayabangang nagsasambit sa Christmas tree bilang simbolo ng pasko. Paanong naging simbolo ng kaligtasan ang isang puno? Lahat ng paraan ginawa ng tao upang makagawa ng mataas na Christmas tree, abot hanggang langit – na nagpapaalala tuloy sa ginawang tore ng Babel na ginawa ng mga taong nasa Bibliya, na sa galit ng Diyos ay kanyang binuwag. Kung Mahal na Araw, ang biglang papasok sa isip ng karamihan ay magbakasyon sa halip na mangilin at magnilay-nilay sa mga kasalanang ginawa. Bakasyon ang gusto nila dahil tag-init, pupunta sa tabing dagat at magpiknik. Nawala ang kahulugan ng paggunita na dapat sana ay pagkakataon na upang magsakrispisyo upang maski papaano ay mabawasan man lang ang mga nagawang kasalanan.

Kaakibat ng kaugalian ang pangangailangan. Kung noong unang panahon, ang pangangailangan lamang ng tao ay pagkain, saplot sa katawan at bubong na masisilungan, ngayon dumami na ang mga pangangailangan upang ang tao ay masiyahan. Dahil sa mga pangangailangan, ang mga payak na ugali ay naging marahas, mapusok at makasarili. Upang makamit ang mga pangangailangan, umaabot ang iba sa sukdulang paggawa ng hindi mabuti sa kapwa gaya ng pagpatay at pagnakaw.


Kung noong unang panahon, pumunta lang sa gubat ang tao, may mahuhuli nang hayop upang makain, di kaya ay pumunta lang sa dagat o ilog may mahuhuli nang isda, di kaya ay pumunta lang sa mga bukirin may mapipitas nang mga prutas at makakaing dahon at talbos. Ibang-iba ang panahon ngayon: kung walang trabaho, walang pera, walang pagkain; upang malamnan ang sikmura ng iba, kailangang mangalkal sa basura upang may madampot man lang na tira-tirang pagkain, at ang matindi, kailangang magnakaw na siyang pinakamadali subali’t maselang paraan upang kumita.

Kung noong unang panahon, dahon, prutas o talbos lang ng tanim, balat ng kahoy o mga ugat ng mga damo, nakakagamot na ng mga sakit ng tao. Sa panahon ngayon, kailangang may perang pambili ng mga gamot sa botika; kailangang pumunta sa isang doktor o ospital upang makapagpagamot na nangangailangan pa rin ng pera. Subali’t kung wawariin, ang mga gamot ngayon ay galing din sa mga tanim na dinagdagan lamang ng kung anu-anong kemikal upang tumagal sa pagkakatabi habang hindi pa ginagamit. Alam na ito ng marami subali’t dahil sa katamaran ay ayaw maglaga ng dahon o ugat upang magamit na gamot. Ang masaklap, may mga gamot ngang itinuturing na nakakapagpagaling subali’t kailangan pa ang nakaresetang maayos na paggamit upang hindi maging lason sa katawan.


Noong unang panahon, walang sine, telebisyon, radyo, cellphone, bisikleta, kotse, barko, eroplano at kung anu-ano pa. Sa pag-usad ng panahon, naging malikhain ang tao at nagkaroon ng mga nabanggit na bagay. Nadagdagan sa mga nilikha ng tao ang bomba, granada, matataas na de-kalibreng baril, mga nakakapinsalang kemikal, sasakyang panghimpapawid na nakakarating na rin sa iba pang planeta…marami pang iba. Natuklasan ang panggatong na galing sa matagal nang nabulok na halaman at mga organismo – ang langis. Natuklasan din ang ilang klaseng panggatong na mas nakakapinsala sa halip na makatulong.

Ang tao natutong kumilala ng mga pagkakaiba sa iba pang komunidad ng kapwa tao kaya nagkaroon ng mga iba’t ibang bansa. At natanim sa isip ng tao na upang mabuhay, kailangang matatag ang kabuhayan, kailangang maraming nakaimbak na kayamanan, kailangang napoproteksyunan ng mga sandata. Nagtakda ang tao ng mga hangganan ng nasasakupan sa kalupaan man o sa karagatan, pati na sa kalawakan.


Nalango ang tao sa kaalaman. Naging sakim. Naging makasarili. Nakalimot na siya ay inilagay sa mundo ng isang Makapangyarihan upang mangasiwa lamang sa mga likas na yaman. Nakalimutan ng tao na ang lahat ng bagay sa mundo ay hindi niya pagmamay-ari.

Akala niya, habang buhay siyang masaya kung nakalubog siya sa yaman at ligtas kung napapaligiran ng may matataas na kalibreng mga sandata. Akala niya, sa paglisan niya sa mundo ang kayamanan ay madadala niya.

Nakakaalala lamang ang taong tumawag sa Kanya sa panahon ng  pangangailangan. Nakalimutan niyang magpasalamat man lamang sa mga biyayang sa kanya ay ibinigay, at kadalasan ay hindi pa siya kuntento! Ang tao ay naging mapagkunwaring maka-Diyos, gayong ang katotohanan, inaakala niyang hindi siya nakikita habang gumagawa ng mga katiwalian.

Pati ang babaeng may timbangan na tinawag ng tao na Hustisya ay may piring sa mata, kaya hindi niya nakikita ang mga katiwaliang ginagawa ng mga abogado at huwes na natatapalan ng pera. Mali ang sinasabing “pantay-pantay ang lahat sa harap (hindi mata, dahil may mga piring nga) ng Hustisya”. Bakit ipapantay ang mali sa tama? Kaya tuloy sa kawalan ng perang pambayad sa isang “magaling” na abogado, marami ang nabubulok sa kulungan na walang kasalanan. May katumbas na pera ang pagpapatunay ng kawalan ng kasalanan ng tao. Sino kayang hangal  ang nakaisip na gawing bulag sa katotohanan ang Hustisya? Bakit hindi siya bigyan ng mabalasik na mga mata upang ang may kasalanan na tumingin sa kanyang mukha ay makonsiyensiya?


Tao at hindi Diyos ang nagtatakda ng kanyang pagbagsak at pagkawala sa mundo. Patunay dito ang mga giyera na nangyayari sa ating kapaligiran na ginagamitan ng iba’t ibang sandata upang magpatayan, mga makabagong gamit na sumasabog at nakamamatay, mga nakakalasong kemikal na pumapasok sa katawan sa pamamagitan ng pagkain,  mga sasakyang bumubuga ng lason sa kahanginan, o pumapalya na nagreresulta sa disgrasya. At ang pinakamatindi ay ang pagsira ng tao ng kalikasan na nagdudulot ng iba’t ibang trahedya gaya  ng baha at bagyo.

Ngayon, may karapatan ba tayong magtanong sa Diyos kung bakit para niya taong pinarurusahan? Sino ang may kagagawan ng lahat ng mga ito? Di ba tayo?

(Bago ko nagawa ang komentaryong ito ay makailang beses kong pinag-isipan dahil alam kong marami ang masasagasaan at matutumbok…magagalit. Kung hindi man sila magbago….bahala sila… nakikita sila ng CCTV ni Lord!)

Sa Gitna ng Kalamidad, Lahat ng Tao ay Pantay-pantay

Sa Gitna ng Kalamidad
Lahat ng Tao ay Pantay-Pantay

Ni Apolinario Villalobos

Napatunayan na ng maraming pagkakataon na sa gitna ng matinding kalamidad, lahat ng tao ay pantay-pantay. Kung may naimbak man na pagkain at tubig ang ilan, hindi ito tumatagal. Kung nasa lugar na inaakalang ligtas, hindi pa rin normal ang pamumuhay. May natira mang karampot na pagkakaiba ang mga nagdurusa, ito ay unti-unti ring nawawala. Lahat ay bumabalik sa payak na pagkatao na may parehong pangangailangan – tubig, pagkain, gamot, damit, bubong, ilaw.

Aanhin ang kumikinang na mga alahas, buntun-bunton na pera sa bangko, mga magagarang sasakyan, mga mala-palasyong bahay, kung lubog sa baha ang kapaligiran, walang bukas na bangko at palengke, sira ang mga shopping centers, walang kuryente at ang mga kalsada ay hindi madaanan dahil sa nakatambak na mga iba’t ibang bagay?

Ang pagsubok sa pamamagitan ng kalikasan ay itinuturing ng mga naniniwala sa Diyos na isang pitik upang gisingin ang tao at kilalanin ang Kanyang kapangyarihan. Nguni’t sa mga hindi naniniwala sa Kanya, ang mga kalamidad na dulot ng kalikasan ay resulta ng kapabayaan ng tao na bumalik sa kanya, na kung ating wariin ay ganoon pa rin ang tinutumbok – Diyos na siyang may lalang ng lahat. Kung ating pansinin, iisa lang sinasambit ng lahat ng apektado – Diyos. May nananawagan ng tulong, may naninisi at nagtatanong sa Kanya kung bakit hinayaan Niya na mangyari ang mga pinsala. Patunay lamang ito na nasa kaisipan ng tao ang Diyos subalit nakakalimutan hanggang dumating ang pagsubok sa pamamagitan ng kalamidad.

Ang masaklap, paglipas ng mga kalamidad na nagpagising sa lahat, ang iba ay bumabalik sa dating gawi. Kaya palagi na lang may nagtatanong: Kaylan matututo ang tao?