Mindanao

Mindanao

By Apolinario B Villalobos

 

Itinuring na lupang ipinangako –

Ng mga Pilipinong dito ay napadako

Mga naglakas -loob na makipagsapalaran

Hindi inalintana panganib na madadatnan.

 

Maraming kuwento ang aking nalaman –

May mga kulay ng lungkot at kaligayahan

Nguni’t lahat ay puno ng hangarin, ng pag-asa

Sa lupang ipinangako, magigisnan, bagong umaga.

 

May mga Pangasinense, Kapampangan, Ilocano

Mayroong Bicolano, Bulakeño, Caviteño, Batangueño

Mga taga-Luzon silang dala ay lakas ng loob, kasipagan

Hindi ininda ang init sa  pagbungkal ng tigang na kabukiran.

 

Mayroon ding galing sa Antique, Negros, isla ng Cebu

Sumunod ang mga taga-Leyte, Antique, Guimaras at Iloilo

Ano pa nga ba’t sa malawak, mayaman at luntiang Mindanao

Iba’t iba man ang salita,  pagkakaisa pa rin, pilit na nangibabaw.

 

Hitik sa kwentong makulay ang buong isla ng Mindanao

Unang tumira’y mga kapatid nating sa relihiyon, iba ang pananaw

Silang mga  taal na katutubo, makukulay, matatapang at mahinahon

Tanging hangad ay mabuhay ng matiwasay, tahimik, sa lahat ng panahon.

 

Ang mga  Kristiyano, Muslim, Lumad – lahat sila ay nagkakaisa

Nagtutulungan, nagbibigayan, mga paniwala man nila ay magkaiba

Nguni’t dahil sa makasariling hangad ng ilang gahaman sa kapangyarihan

Animo kristal na nabasag, iningatang magandang samahan at katahimikan.

 

Nguni’t tayo ay Pilipino, iba tayo – lumalaban na may masidhing pag-asa

Sa harap ng masalimuot na mga problema, matatatag na kalasag ay nakaamba

Ito’y ang masidhing paniniwala sa Maykapal, malalim at marubdob na kapatiran

Ugaling nagbuklod sa mga taga-Mindanao, magkaiba man ang pananaw at kaugalian.

 

Ating isigaw-

Mabuhay ang Mindanaw!

Pagpupunyagi (Kuwento ng buhay ni Elmer Festin)

Happy Fathers’ Day!

 

 Pagpupunyagi

(Kuwento ng Buhay ni Elmer Festin)

 

By: Apolinario B Villalobos

 

Ang landas ng buhay na ating binabagtas

Mahirap tahakin lalo na kung tayo’y nakayapak –

Mga lubak na hindi mapansin ay ating natitisod

Matatalas na batong di maiwasan ay nayayapakan

Pati tinik ng dahong mariang sumusugat sa ating talampakan.

 

Ang taong hindi handa sa pagtahak nitong landas

Sa ilang hakbang pa lamang niyang magawa –

Kahihinaan na ng loob at pangangatugan na ng mga tuhod

Hindi malayong babalik sa pinanggalingan

Di kaya’y mangingipuspos at sasalampak na lamang sa daan.

 

May isang taong sa murang gulang ay naglakas-loob

Nagpakatatag at taimtim na nagdasal sa Panginoon

Na harinawa sa paglisan sa sinilangang Bantoon, isla ng Rombon

Patnubayan siya sa kanyang paglayag at tatahaking landas

Bigyan din ng malinaw na pag-iisip at katawang malakas.

 

Masakit iwanan ang isang bayang tulad ng Bantoon

Islang animo’y tuldok sa mapa ng Romblon

Di man pansinin, ito’y mahalagang itinuring

Ng mga Kastilang dumating noong unang panahon sa ating bansa

Kaya’t sa aklat ng ating kasaysayan siya’y naitala.

 

Ito ang kuwento ng buhay ni Elmer Festin

Isang taong may ngiting agad mapapansin

Napadpad sa Cebu kung saan siya’y nahikayat

Suungin ng buong tapang, masalimuot na buhay –

Na wala namang pag-atubili at matatag niyang hinarap.

 

Ilang taon din siyang dito ay nagturo

Naglinang ng dunong ng mga kabataan

Hanggang sa siya ay kawayan ng kapalaran

Na nangako sa kanyang sa dakong katimugan

Siya ay makakatamo ng pinapangarap na kasaganaan.

 

Dala ay kakaunting pera na sa bulsa ay kakalog-kalog

Pilit winaglit ang pag-aalala at takot sa dibdib na kakabog-kabog

Hindi rin alintana ang mga tuhod na nangangatog

Siya ay naglakas-loob na pumalaot at tumango’ sa tawag ng kapalaran –

Ipinasa-Diyos na lamang, magiging bunga ng kapangahasan.

 

Sa Notre Dame, sa Tacurong siya ay napadpad

Paaralang sa bayang ito ay pinagkakapitagan

Limang mga gusali nang panahong iyon ang kanyang nadatnan

Pinangangasiwaan ng mga pare at madre na Oblates of  Mary kung tawagin

At katulad ni Elmer, pagtulong sa kapwa ang sinusunod na adhikain.

 

Nakitaan siya ng kakaibang sigla sa pagturo

Dahil hindi lang sa mga aklat, mga estudyante niya ay natuto

Naibahagi rin niya ang kaunti niyang kaalaman

Pati sa gymnastics na para sa mga estudyante’y bagong larangan

Kaya napasigla niya ang dati’y matamlay na kapaligiran.

 

Anupa’t si Elmer ay nakilala hindi lang sa loob ng Notre Dame

Dahil ang galing niya sa pagturo, sa iba ay nakatawag pansin

Kaya nang magkaroon ng Polytechnic Institute sa bayang ito

Binuksan nila para sa kanya ang kanilang pinto

Upang makibahagi sa kagalingan ng kanyang pagturo.

 

Sa bago niyang malawak na kapaligiran at hitik sa iba’t ibang halaman

Lalo pang sumidhi ang kanyang hangad na makahubog ng kabataan

Hindi naman nasayang ang marangal niyang adhikain

Dahil taos-pusong pasasalamat ay kanyang naramdaman at natanggap

Mula sa mga estudyanteng binigyan niya ng pag-asa ang mga hinaharap.

 

Natupad ang pangarap ni Elmer na maibahagi ang kanyang kaalaman

Napatunayan niya na kakapusan sa pera ay hindi hadlang

Hindi rin nasayang ang kanyang pagpunyagi magmula pa sa kanyang kabataan

Kahi’t sa pagtahak niya sa landas ng buhay siya’y nakayapak lamang

Dahil alam niyang sa dulo nito’y mayroong walang hanggang kapayapaan.

 

 

(Si Mr. Festin ang nagbigay ng pagkakataon sa may-akda upang mahasa niya ang kanyang kakayahan sa pagsulat. Hinirang siya ni Mr. Festin bilang patnugot ng “The Green Ember”, pahayagan ng high school department ng Notre of Tacurong noong 1966, kahi’t siya ay nasa first year pa lamang. Ang tiwala at dagdag kaalaman sa pagsulat na ibinigay sa kanya ni Mr. Festin ang naging kasangkapan niya sa pagharap sa mga pagsubok ng buhay. Kulang ang mga kataga ng tula upang maipadama ng may-akda ang taos-pusong pasasalamat.)

elmer festin

Magsaysay Park of Tacurong City

Magsaysay Park of Tacurong City

By Apolinario Villalobos

 

The park of the city has metamorphosed into what it is today with panoramic landscape accentuated by manicured hedges and shaded by the old acacia trees and palmettos. During the 60’s, the park had a skating rink as its landmark and a few meters away, fronting the west was the stage with basketball court in front. Both the skating rink and the basketball court were used by the farming residents to dry their palay and corn. Free movies were also shown at the plaza, sponsored by the drug merchants, almost one every two months.

 

During the time of the late mayor Jose Escribano, weekends were for amateur singing contests. To add life to the young town which was newly-weaned from Buluan, the vocational schools such as  Aumentado Fashion School, later renamed Grimaldo Fashion School and Parisienne Academy were encouraged to hold fashion shows to showcase the creations of their students who took up dressmaking. Among the favorite models were Didith Ulangkaya, Daisy Villalobos and Charlie del Campo.

 

Jose Escribano later built a swimming pool, the first in the area that covered Isulan, Esperanza, Lambayong and Koronadal, to encourage the influx of weekend picnickers. To make Tacurong more lively, a musical band, Firebrand, was put up, composed of the local firemen to make use of their free time. The band which was permanently quartered at the back of the stage hired a singer from Manila, Lito, whose signature songs were those of the Bee Gees.

 

For easy accessibility to his constituents, Escribano held office at the town plaza, beside the swimming pool which occupied a quarter of the total space of the plaza. It was then called, “Tacurong Resort” which helped in making the town popular in the province.

 

The swimming pool was the first touristic landmark of Tacurong. Today the whole area of what used to be “Tacurong Resort” is the home base of the military Task Force assigned to protect the city.

 

Tillah: Badjao woman who works with dignity

Tillah: Badjao woman who works with dignity

By Apolinario Villalobos

 

On my way to the bus terminal of Tacurong city where I was to take a van for Davao, I saw a Badjao woman who was carefully covering the seat of a motorbike with a piece of corrugated cartoon, supposedly to protect it from the scorching heat of the sun and a sudden downpour. I talked to the woman and asked for her name which she gave as “Tillah”. She told me that she has four children who has the same “job” and that they are positioned in strategic corners of the city. By strategic, it means where motorbikes park. Even car owners concede to have the hood of their cars covered with a piece of cartoon.

 

The cartoons are the dismantled corrugated boxes that the Badjaos ask from store owners and had seen good old days as containers of milk, sachets of instant noodles, etc. The collection of dismantled boxes become precious belongings of these boat and stilt house-dwelling Filipinos. They are paid Php5 for their “service”. In the evening, the cartons become their sleeping mats that cover the cold pavement of a sidewalk where they could spend the night.

 

Further asked about her family, she told me that she is a widow with four children. Having no source of income in Zamboanga, except begging, they ventured inland, trying their luck in any town along the way, as they seek a “greener pasture”. They are lucky to have stayed longer in Tacurong because of the benevolence of the residents.

 

Hopefully, I would be able to meet the children of Tillah….perhaps, when I come back to the City of Goodwill.

Ang Maging Bakwet (Tula with photos)

Ang Maging *Bakwet

Ni Apolinario Villalobos

 

Ang maging bakwet ay mahirap, iba’y hindi yan alam

Buhay ay walang direksyon at sikmura ay  kumakalam

Animo mga hayop na sa kwadra ay pilit pinagkakasya

Ganitong tanawin, sa evacuation centers ay makikita.

 

Animo mga preso na sa pagkuha ng pagkain ay nakapila

Dala’y plastic na pinggan, mangkok, kung minsan ay lata

May mapaglagyan lang ng pagkaing kung iabot ay padabog –

Kung minsan, dahil sa pagod ng volunteer, pati isip ay sabog.

 

May nilalagay na mga kubetang ilang oras lang ay puno na

Kaya’t kawawa, ibang tagaktak ang pawis sa peligrong dama

Hindi alam kung saan magparaos, dahil wala man lang puno

Kaya’t ang ginagawa, kandangiwi ang mukha sa pagtalungko.

 

May mga dumadating, mga concerned daw, bitbit nama’y camera

Yon pala mga larawang “kawawa” ang dating, gustong makuha

Maibalita na sila’y nakarating sa evacuation center, may naiiyak-

Mga mapagkunwaring “maawain”, mga hangal, dapat mabuldyak!

 

Ang masakit, mga relief goods na handa na sanang  ipamudmod

Subali’t dahil wala pa si presidente o secretary, ito muna’y na-hold

Kaya’t sa ilalim ng masanting na init ng araw, lahat ay nagsitiyaga

Makakuha lang ilang pirasong noodles, bigas, tuyo, pati na delata.

 

Animo mga hayop, kung sila’y ituring sa mga masikip na bakwetan

Mga expired na pagkain, sa kanila kung ibigay, walang pakundangan

At tulad ng inaasahan, gobyernong lokal at ang ahensiyang **DSW

Nagtuturuan kung sino ang may sala, sino sa kanila ang pasimuno.

 

Pareho lang ang buhay saan mang bakwetan, saan man sa bansa

Maging sa Luzon, Visayas, o Mindanao, mga bakwet ay kaawa-awa

Ginagamit ng mga pulitiko, maski ibang grupong sabi ay relihiyoso

Mga taong ganid sa katanyagan, maitim ang budhi, walang modo!

 

(*evacuee, **Department of Social Welfare)

 

 

Ang Makabagong Anyo ng Tacurong na Pinatingkad ng Pagtutulungan

Speech delivered during the June 12/Independence Day celebration of Tacurong at the grounds of the City Hall….

 

ANG MAKABAGONG ANYO NG TACURONG

NA PINATINGKAD NG PAGTUTULUNGAN

Ni Apolinario Villalobos

 

Ang Tacurong na dating baryo ng Buluan at may pangalang “Pamangsang” ay mabilis ang pagpaimbulog tungo sa pag-unlad. Animo, siya ay isang taong nagmamadali sa paghakbang tungo sa isang inaasam na layunin…at hindi naman nabigo dahil ngayon ay kitang-kita ang mga resulta ng kaunlaran na tinatamasa. Kabi-kabila ang mga itinatayong mga gusali upang maging mall at paupahan. Lahat nang yan ay dahil sa pagtutulungan ng mga residente at mga dumadayong mangangalakal na galing pa sa ibang bayan na nakapaligid sa lunsod.

 

Nakatulong din ang pagpupunyagi ni Ms. Emilie Pasaporte Jamorabon ng City Tourism Office na sa kabila ng maliit na pondo ay nagawang makapag-conceptualize ng Bird Festival, and ikatlong festival ng lunsod. Walang maipagmamalaking tradisyonal na tourist spots ang Tacurong, maliban sa Bird Sanctuary ng Baras, Monte Vicenteaux Resort ng New Passi, iba pang maliliit na resorts na nakakalat sa iba’t ibang purok at barangay, at mga specialty restaurants. Ang kakulangan ng mga likas na atraksiyon ay napunuan naman, at sobra-sobra pa ng likas na magandang ugali na pinapakita ng mga Tacurongnon sa mga dumadayo…yan ang “goodwill”.

 

Hindi mapag-imbot o selfish ang Tacurong, at walang ibang dapat pasalamatan diyan kundi ang butihing mayor, si Lina Montilla, sampu ng iba pang mga opisyal – vice mayor, Dr. Joseph George Lechonsito at mga City Coucilors.  Patas ang mga ordinansang ginagawa. Walang pinipili sa mga binibigyan ng pagkakataon upang mabuhay nang maayos….yan ang diwa ng sama-samang pagbalikat ng mga gampanin tungo sa pag-unlad.

 

Mababaw ang katagang “pagbabago” para sa Tacurong dahil kung tutuusin ay walang dapat baguhin, sa halip ay dapat paunlarin pa, dahil maunlad na . Kailangan lang naman kasi ang pagbabago ng isang bagay kung ito ay masama o hindi kaaya-aya…na wala sa imahe ng lunsod kahit katiting man lang. At, yan ang “nakakabilib”, kung gagamitin ko ang salitang makabago….at, yan pa rin, ay dahil sa masugid na pagtutulungan ng mga Tacurongnon.

 

Hindi lang iisa ang kulturang umiiral sa buong lunsod ng Tacurong. Ang Ilokano, Ilonggo, Cebuano, Pangasinense, Maranao, Iranum, Maguindanaoan, Bikol, Waray, at Tagalog ay iba’t ibang kulturang maituturing subalit nasa hanay na pangrehiyon o regional…at lahat ay nag-uunawaan…walang hidwaan o kontrahan. Dito lang sa atin may subdivision na sa gitna at hindi kalayuan sa mga bahay ng mga Kristiyano ay may mosque. Dito lang sa atin may simbahang Katoliko na may mga estudyanteng Muslim. Dito sa atin ang mga Ilokano, Bikol, Waray at Tagalog na animo ay mga Ilonggo kung magsalita ng Bisaya. Ang pinag-uusapan natin dito ay iba’t ibang tradisyon, na sa kabila ng pagkakaiba ay may pagkakaisang nakatuntong sa pundasyon ng magandang samahan. Bihira ang kalagayan natin dito sa Tacurong na dapat ay ating ipagmalaki…na guto kong tawaging “cosmopolitan” o “sophisticated”.

 

Hindi tayo dapat mangamba o matakot sa anumang banta na pilit nagpapadiskaril ng direksyon na tinatahak ng lunsod. Ang bantang yan ay dapat pang magpaigting ng ating magandang samahan. At, dahil ito ang huling term ni mayor Lina at iba pang mga Konsehal, ang panawagan ko ay magtulungan tayo sa pagbalikat ng mga gampanin ng mga papalit sa kanila. Huwag nating pairalin ang pulitika na nagsisilbing salot na sumisira ng magandang samahan pati ng magkakapamilya.

 

Magkaisa tayo tungo sa pag-unlad pa ng ating lunsod na nag-iisa lang!…ipagmalaki natin na tayo ay mayroong Tacurong, na ang pangalan ay hinango sa “talakudong”, isang malapad na katutubong sombrerong nagsisimbolo ng proteksiyon sa lahat na handang makipagtulungan at walang mapag-imbot na hangarin.

 

Magbuklod-buklod tayo at sa iisang boses ay sumigaw ng SULONG TACURONG!

 

 

 

 

Freedom is the Essence of Life and Pitifully Abused

Freedom is the Essence of Life

And Pitifully Abused

By Apolinario Villalobos

 

At the right moment, the fetus carried by the mother in her womb wiggles out free. The mother is freed from the burden. The baby sucks milk from the mother…the onset of freedom to life. As he/she grows she begins to naughtily run free from the hold of the mother….growing older as a teen, he/she begins to abuse freedom by indulging in vices. Growing older still, the more that he/she abuses freedom by stealing or by being corrupt.

 

In the Philippines today, freedom is abused using the principle of “human rights” and “due process”. Robbers who belong to syndicates easily go scot free due to bail posted by financiers. Drug pushers enjoy similar privilege due to corrupt judges and police. Students who pretend to be intellectuals abuse whoever sits as authority…they say, they just put into action their freedom of speech. Freedom to choose leaders is woefully downtrodden, what with vote-buying during election campaign.

 

With freedom, democracy seems to lead adherent countries to nowhere. America who claims to be the Mother of Democracy is agonizing with her own share of abuse. Old democratic countries of Europe are likewise reeling from the destruction of bombs, thanks to the lenient policies that welcomed terrorists into their benevolent arms…because of their own kind of benevolent freedom!

 

Yes, freedom is the essence of life as even Jesus, himself, died on the cross to free the humanity from sin….that is according to Christian advocates.